Challenge
Bio-economie Business Challenge
Win een vroege fase innovatievoucher van € 20.000
De Tuinbouw Ondernemersprijs staat voor vernieuwing en innovatief ondernemerschap. Naast de prijs zelf, die we in 2027 voor de 41e keer uitreiken aan een tuinbouwondernemer, wordt sinds enkele jaren ook een Themaprijs uitgereikt. Hierbij wordt elk jaar een ander thema gekozen om daarmee de volle breedte van het ondernemerschap in de tuinbouw onder de aandacht te brengen. Ook heeft de Tuinbouw Ondernemersprijs elk jaar een andere, lokale partner om de Themaprijs mee mede te organiseren. Voor de editie van 2027 is dat Greenport Zuidoost-Nederland.
Op initiatief van Stichting innovatie Glastuinbouw Nederland (SIGN) en in samenwerking met Greenport Zuidoost-Nederland heeft het bestuur ervoor gekozen om dit jaar de Themaprijs te organiseren in de vorm van een challenge: het versneld ontwikkelen van een vraag gestuurde businessketen, die inspeelt op de kansen van de bio-economie (meer informatie: EU bioeconomie strategie en het NL beleid). Nieuwe producten of diensten die ontstaan vanuit sectoroverstijgende samenwerking en die aantoonbare, schaalbare waarde en inkomsten genereren. Het gaat dan specifiek om co-creatie tussen tuinbouw en marktpartijen voor materialen ter vervanging van fossiele grondstoffen of bijdragen aan circulariteit in nieuwe markten. Dat kunnen nieuwe (bij)producten zijn zoals algen voor wondverzorging of toepassingen uit bestaande biogrondstoffen (eiwitten, fijnchemicaliën, biostimulanten).
Greenport Zuidoost-Nederland: Ketensamenwerking centraal
De transitie naar een bio-economie vraagt om ketenoverstijgende samenwerking en nieuwe verbindingen tussen sectoren. Juist daarin ligt een sterke aansluiting met de ambities van Greenport Zuidoost-Nederland. Het thema vraagt van ondernemers om anders te kijken naar samenwerking, verdienmodellen en de ontwikkeling van nieuwe producten en markten.
Een nieuwe manier van samenwerken heeft bovendien gevolgen voor andere vraagstukken, zoals arbeid en werkgelegenheid. Nieuwe ketens en businessmodellen kunnen immers leiden tot nieuwe functies, vaardigheden en werkgelegenheid.
De uitdaging: ondernemen met biogrondstoffen in cocreatie
De tuinbouw innoveert als geen ander en beschikt over de mogelijkheid om duurzaam biogrondstoffen te produceren. Het innovatie ecosysteem van het tuinbouwcluster investeert al sinds 2016 in biocirculaire businessontwikkeling in diverse programma’s en projecten (BTC, PTR, SIGN) en businessontwikkeling voor nieuwe markten van materialen en chemie in de regio aanwezig is (zowel Chemelot als in Duitsland). Tegelijkertijd groeit de vraag vanuit de industrie naar fossielvrije duurzame grondstoffen voor fijnchemicaliën, bemesting, materialen, eiwitten, voeding en andere biocirculaire toepassingen.
De Bio-economie Business Challenge brengt deze werelden samen. De challenge stimuleert ondernemers om nieuwe waarde te creëren uit biogrondstoffen of gecascadeerd gebruik van deze grondstoffen. Niet door te blijven experimenteren, maar door samen met marktpartijen te investeren om kansrijke innovaties tot een schaalbare businesscase met marktpotentie te ontwikkelen. Centraal staan opereren in nieuwe grondstof ketens, samenwerking, ondernemerschap en co-creatie tussen tuinbouw en industrie. Zo versnellen we de ontwikkeling van een sterke bio-economie en de positie van de tuinbouw.
Voor wie?
De challenge is bedoeld voor tuinbouwondernemers (uit de volle breedte) uit heel Nederland die samen met afnemers en (nieuwe) ketenpartners investeren in nieuwe waarde uit biogrondstoffen, diensten of producten. Deze ondernemers gaan veelal een samenwerking aan met partijen buiten de tuinbouw. De tuinbouwondernemer vervult hierin een actieve en ondernemende rol en is nadrukkelijk betrokken bij de ontwikkeling de toepassing en opschaling van de innovatie. Zowel nieuwe als bestaande samenwerkingen kunnen meedoen. Deelname als duo of consortium heeft de voorkeur, maar is geen vereiste. Ook oud-kandidaten, oud-genomineerden en oud-winnaars mogen zich aanmelden, zolang het geen gerealiseerde ketens zijn.
Aanmelden Themaprijs van 13 oktober tot en met 24 november 2026
Aanmelden voor de Themaprijs kan van 13 oktober tot en met 24 november 2026 door het indienen van een investeringsplan (maximaal 2 A4) via de website van de Tuinbouw Ondernemersprijs. Dit plan is vertrouwelijk. Een vakkundige jury zal, met hulp van een vijftal vakexperts, de inzendingen beoordelen en beslissen welke drie initiatieven worden genomineerd. Criteria waar de jury op zal beoordelen, zijn ondernemerschap, co-creatie, nieuwe waardecreatie, schaalbaarheid en impact voor tuinbouw en doelmarkt. De jury kijkt naar de mate waarin het initiatief tot nieuwe marktkansen leidt, de samenwerking met partners, praktijktoepassing en opschalingsperspectief.
Vroege fase-innovatievoucher van SIGN
Op 15 december 2026 maken we de drie genomineerden bekend. Zij ontvangen ieder een co-creatie-innovatievoucher van € 20.000 en werken onder begeleiding van SIGN hun plan verder uit.
- Kennismaking en planbespreking
Na nominatie bespreken we met de ondernemer en partners de stand van het initiatief en de benodigde stappen en investeringen. Deze informatie blijft vertrouwelijk. - Interactieve workshop businessinnovatie en ondernemerschap
In een online expertworkshop van circa 2 uur op 16 of 17 december 2026 krijgen deelnemers praktische handvatten om hun businessmodel verder te ontwikkelen. - Van ontwikkeling naar uitvoering
De genomineerden werken met experts en marktpartijen hun initiatief verder uit en zetten daarna de voucher gericht in.
Tijdens de prijsuitreiking van de Tuinbouwbouw Ondernemersprijs in maart 2027, maken we bekend wie zich de winnaar van de Themaprijs mag noemen.
Voorbeeld categorieën:
1. Nieuwe producten ter vervanging
1.a (Fijn)chemicaliën/chemisch eindproduct, voorbeelden:
- Biociden – Reststromen als basis voor natuurlijke gewasbeschermings- en desinfectiemiddelen. Voorbeeld: Reststromen celosia gebruikt voor bio kleurstof en cosmetica.
- Verf & lijm - Biomassa zoals lignine kan fossiele grondstoffen in bindmiddelen vervangen –
- Circulaire meststoffen - Nutriënten uit organische reststromen (zoals plantenresten en andere biomassastromen uit de kas) kunnen worden teruggewonnen en opnieuw ingezet als meststof. Voorbeeld: Hoog organische meststof van plantaardige reststromen
- Reinigingsmiddelen - Organische reststromen kunnen worden verwerkt tot biobased reinigingsmiddelen – Voorbeeld: Circulaire tuinbouw: verwaarding reststromen uit de tuinbouw
- Brandvertragers uit restvezels – Cellulose uit biomassa-afvalstromen van paprika en tomaat kunnen worden verwerkt en gebruikt als brandvertrager. Ook lignine heeft een brandvertragende werking.
1.b Fysiek eindproduct en materialen, voorbeelden:
- Eiwitten (voeding) - Bladreststromen uit tomaat leveren eiwitten zoals RuBisCo – Voorbeeld: Eiwitraffinage uit tomatenblad
- Papier – Papier van tomaten- en paprikaplanten – Voorbeeld: Papier van tomaten- en paprikaplanten
- Constructie & Isolatie - Reststromen uit de glastuinbouw kunnen worden verwerkt tot biobased bouw- en isolatiematerialen - Voorbeeld: Biobased bouwmaterialen voor huisvesting.
- Verpakking, teelthulpmiddelen (bioplastics) - PHA kan worden geproduceerd uit reststromen (zoals afgekeurde tomaten en paprika’s en kasafval van tomaat en komkommer) via de tussenstap van vluchtige vetzuren (VFA’s). Vervolgens kan PHA worden verwerkt tot bioplastic.
2. Nieuwe biobased materialen, voorbeelden:
- Eiwitten, zoals voeding of materiaal - Algen kweken in een kas is een veelbelovende manier om duurzaam waardevolle stoffen te produceren zoals eiwitten. Naast hoogwaardig eiwit vinden algen toepassing als ontstekingsremmende wondverzorging.
3. Nieuwe diensten